GIDA GÜVENLİĞİ Ä°ÇÄ°N 17 ÖNERÄ° 

Yaz aylarında aşırı sıcaklar ve rutubet nedeniyle hızla bozulan gıdalar, zehirlenmeye varan pek çok saÄŸlık sorununa yol açabiliyor. Bu durumun önüne geçmenin tek yolu ise gıda güvenliÄŸine dikkat  etmek. Gıdaları satın alırken, hazırlarken ve saklarken kurallara uymak gerekiyor. Ä°ÅŸte gıdaları güvenli tüketmeniz için  17 öneri!

Aşırı sıcağın etkisiyle  gıdalar, uygun koÅŸullarda hazırlanmadıkları ve saklanmadıkları zaman, zararlı mikropların hızla çoÄŸalmaları nedeniyle yaz aylarında çeÅŸitli saÄŸlık sorunlarıyla karşılaÅŸma riski artıyor. Yaz aylarında gıda güvenliÄŸine dikkat edilmediÄŸi takdirde en sık ‘gıda zehirlenmeleri’ olmak üzere ishal, sindirim sistemi bozuklukları ve soÄŸuk algınlığı belirtileri gibi çeÅŸitli sorunlarla karşılaşılıyor. Aslında basit kurallara uyarak gıda zehirlenmelerinin önüne geçmek ya da bu riskleri en aza indirmek mümkün. Elbette zehirlenmeler bir yana, satın aldığımız, hazırladığımız, tükettiÄŸimiz veya sakladığımız gıdalarımızı saÄŸlıklı olarak tüketmek en önemlisi. Acıbadem Labvital Gıda Kontrol Laboratuvarı Mesul Müdürü Veteriner Hekim Işıl Selmin Ünsal, saÄŸlık sorunlarıyla karşılaÅŸmamak için gıda güvenliÄŸinin evlerimizde nasıl saÄŸlanması gerektiÄŸini anlattı.

SATIN ALIRKEN…

1 - Etiket bilgilerini kontrol edin: Gıdaları satın alırken etiket bilgilerini okuyarak ürünün içeriÄŸini inceleyin. Satın alacağınız gıdanın sadece adına bakmak bazen yeterli olmayabiliyor, üretim izni ve ruhsatı, üretici firma bilgileri ve bir üretim adresi olması gerekiyor. Ayrıca örneÄŸin, meyveli bir içecek aroma ve ÅŸekerden mi oluÅŸuyor, yoksa gerçek meyve suyu mu içeriyor, bunu bilerek almalısınız.

2 -Son tüketim tarihine bakın: Her ne kadar birçok firma son tüketimi tarihi geçmiÅŸ ürünlerini reyonlardan çekse de, gözden kaçmış olabileceÄŸi için satın almak istediÄŸiniz ürünün son tüketim tarihine bakmayı ihmal etmeyin. EÄŸer son tüketim tarihi geçmiÅŸ bir ürüne rastlamışsanız, bu ürünü satın almayın ve satış yerini de uyarın. Çünkü ürünün lezzeti deÄŸiÅŸip, besin deÄŸeri  kaybolmuÅŸ, hatta bozulmuÅŸ da olabilir ki bu da gıda zehirlenmesi baÅŸta olmak üzere birçok saÄŸlık sorununa yol açabiliyor.

3 -Ambalajı bozulmuÅŸ ürünleri almayın: ÅžiÅŸmiÅŸ, sızıntı yapmış, delinmiÅŸ veya bozulmuÅŸ ambalajlı ürünlerde, gıdanın içinde mikroorganizmalar üreyip saÄŸlığınızı tehdit  edebilir. ÖrneÄŸin konservenin kapağı dışarıya doÄŸru bombe yapmışsa, bu, bakterilerin üreyip gaz yaptığını gösterebiliyor.

4 -SoÄŸutuculardaki sıcaklığı kontrol edin: Balık, tavuk, kırmızı et, süt ve peynir gibi soÄŸukta saklanan besin maddelerinin uygun ÅŸartlarda soÄŸutulduÄŸundan emin olun. ÖrneÄŸin deniz ürünlerinin bulunduÄŸu reyonlar -18 derece soÄŸuklukta, süt ürünlerinin bulunduÄŸu reyonlar ise +4 derece olmalı.

5 - Açıkta sunulan besinleri almayın: SaÄŸlığınızın olumsuz etkilenmemesi için taze sebze meyveler hariç, açıkta satılan ambalajsız besinleri satın almamaya özen gösterin.

SAKLARKEN

6 - Buzdolabınızı +2- +4 dereceye ayarlayın: Besinlerin hızla bozulmamaları için buzdolabının serinliÄŸi  +4 derece olmalı. Yaz mevsiminde buzdolabının kapağını daha sık açıp kapatacağınız için dereceyi düÅŸürerek buzdolabınızın soÄŸutma kapasitesini artırın. Buzdolabınızı fazla besinlerle doldurmamaya ve kapların arasında hava akımı olmasına da özen gösterin, aksi halde hava içeride rahatça dolaÅŸamaz ve bunun sonucunda yeterli soÄŸutma saÄŸlanamaz.

7 -Kapalı kaplarda muhafaza edin: Buzdolabında meyve de dahil hiçbir besini açık olarak saklamayın. Besinleri mutlaka yıkanmış ve çok iyi süzülmüÅŸ olarak, aÄŸzı kapatılmış bir kap içinde muhafaza edin.

8 -PiÅŸmiÅŸ gıdaları üst, çiÄŸ olanları ise alt raflarda tutun: Uygun koÅŸullarda piÅŸirilmiÅŸ ve aÄŸzı iyi kapatılmış kaplarda saklanan gıdaların mikroorganizma bulundurma ihtimalleri çok azdır. Ancak çok iyi yıkanmış olsalar bile;  çiÄŸ olan et, kanatlı ve deniz ürünlerinde mikroorganizmalar çok hızlı geliÅŸebilir. Bu besinlerde düÅŸük sıcaklıklarda üreyebilen ve hastalık etkeni olan çok önemli mikroorganizmalar bulunabiliyor. Dolayısıyla çiÄŸ tavukları açık ya da ambalajı bozulmuÅŸ bir ÅŸekilde üst raflarda saklarsanız, üzerinde çeÅŸitli zararlı mikroorganizmalar üreyebilir, daha da kötüsü yerçekiminin etkisi nedeniyle alt rafta bulunan besinlere de bulaÅŸabilir.

9 - Derin dondurucuda en fazla 6 ay saklayın: Sıcaklığı ne olursa olsun, gıdaların bozulmasındaki en önemli faktör zamandır. Bu nedenle -18 derece ve altında bile olsa, önerilen süre kadar saklamalısınız.  Bu nedenle deniz ürünlerini en fazla 20 gün, kırmızı eti de maksimum 2 ay içinde tüketmeye özen gösterin. Gıdaları derin dondurucuda hava ile temas etmeyecek ÅŸekilde sardığınız ambalajın içinde saklamayı da ihmal etmeyin. DonmuÅŸ olsalar bile, derin dondurucuda meyve ve sebze ile eti yan yana koymayın. Kapalı ambalaj içinde olsalar bile gıdalardan biri çözülüp diÄŸerine bulaÅŸabiliyor ve üzerlerinde bakteri üremesine neden olabiliyor.

10 - Gıdaları çözüldükten sonra tekrar dondurmayın: EÄŸer artan besinleri tüketmeyecekseniz çiÄŸ olarak deÄŸil, piÅŸirdikten sonra tekrar dondurun. ÖrneÄŸin kıyma ile köfte yaptınız, geri kalan kısmı tekrar deÄŸerlendirmek için kıymayı kavurduktan sonra derin dondurucuda saklayın.

11 - Etleri çabuk çözülmeleri için sıcak bir yere koymayın: Derin dondurucuda sakladığınız gıdaları çabuk çözülmeleri için mutfak tezgahının üzerine koymayın. Çünkü çok soÄŸuk ortamdan aniden sıcak ortama konan gıdalar bakteri ve mikrop yuvasına dönüÅŸebilirler. Bunun nedeni ise mikroorganizmaların her 20 dakikada bir bölünerek saatler içerisinde çok yüksek miktara ulaÅŸmaları ve yavaÅŸ yavaÅŸ çözülürken bu sayının artacak olması. Ayrıca çözüldükten sonra birkaç saat dışarıda kalan hiçbir ürünü de tüketmeyin. Gıdaları saklamanın en saÄŸlıklı yolu onları buzdolabının en alt rafında çözdürmektir.

12 - Ambalajların aÄŸzını açık bırakmayın: Tahıl unları ve kahve gibi ürünleri genellikle ambalajlı halde, örneÄŸin kutularıyla buzdolabında saklamak gibi bir alışkanlığa sahibiz. Ancak ambalajını açtığınız ürünü mutlaka kutusuyla birlikte buzdolabı poÅŸetinin içine yerleÅŸtirin. Ya da kapalı cam kavanoza boÅŸaltın. AÄŸzını sıkıca kapatıp,  baÄŸladıktan sonra buzdolabına koyun. Çünkü ürün buzdolabını her açıp kapattığınızda havayla temas eder, bunun sonucunda da bozulmaya baÅŸlar. Veya daha kötüsü üzerine istenmeyen kokular siner. Lezzet deÄŸiÅŸikliÄŸinin de bir bozulma olduÄŸunu unutmayın.

HAZIRLARKEN

13 - El yıkama alışkanlığı edinin: Yemek yapmaya baÅŸlamadan önce ellerinizi en az 20 saniye boyunca bol sabunla köpürterek sıcak suyla iyice yıkayın ve mümkünse kağıt havluyla kurulayın. Özellikle çiÄŸ gıdalarla (tavuk, balık veya kırmızı et ile) temas ettikten sonra baÅŸka bir malzemeye veya gıdaya dokunacaksanız, ellerinizi yıkamayı asla ihmal etmeyin.

14 - PiÅŸirdiÄŸiniz gıdaları kısa sürede soÄŸutun: AkÅŸam geç saatlerde hazırladığınız yemeÄŸi soÄŸuması için mutfakta bırakıp, ertesi sabah iÅŸe gitmeden önce buzdolabına koymak gibi bir hataya asla düÅŸmeyin. Çünkü tıpkı çözülme sürecinde olduÄŸu gibi, gıdalar yavaÅŸ yavaÅŸ soÄŸurken içinde mikroorganizmalar üreyebiliyor ve saÄŸlıklı olarak hazırladığımız yemek, ertesi gün bozulmuÅŸ olarak sofraya gelebiliyor. Bozuk ürünler kendilerini her zaman tadı ve görüntüsü ile ele vermeyeceÄŸi için biz de bu yemekleri yiyerek hastalanabiliyoruz. Yemekler ılık, hatta sıcak bile olsalar buzdolabında rahatlıkla soÄŸutabilirsiniz. Bu ÅŸekilde soÄŸuyan yemeÄŸin tadı bozulmuyor, sadece buzdolabınızın daha fazla çalışmasına neden oluyor

15 - Yemeklerinizi soÄŸuturken tencerenin kapağını açık bırakmayın: PiÅŸirdiÄŸiniz gıdaları hiçbir zaman üstü açık soÄŸutmayın ve tencerenin kapağını yarı açık bırakmayın. PiÅŸirdiÄŸiniz yemeÄŸi, örneÄŸin çorbanızı kaynadıktan sonra tencerenin kapağını açıp soÄŸutmaya kalkarsanız, yaÅŸadığınız ortamdaki hava içinde yer alan mikroorganizmalar doÄŸrudan yemeÄŸin içine düÅŸebilir. Bu mikroorganizmalar da üremeleri için uygun besleyici ortam olan yemeÄŸin içinde sayılarını hızla çoÄŸaltarak hasta olmanıza yol açabilirler.

16 – Ayrı doÄŸrama tahtalarınız olsun: Sebze, doÄŸrama tahtanız ile kırmızı ve beyaz et doÄŸrama tahtalarınız ayrı olmalı. Aynı ÅŸekilde ekmekleri dilimlediÄŸiniz tahtanız da. Ne kadar temiz olduÄŸunu düÅŸünürseniz düÅŸünün, hiçbir zaman sebze veya et  doÄŸradığınız tahtada ekmek dilimlemeyin. Kırmızı et doÄŸradığınız tahtanızı da beyaz etlerde kullanmayın. Çünkü her gıda grubu farklı mikroorganizmalar taşıyor ve diÄŸer mikroorganizmaların üzerlerinde zararlı etki gösterebiliyor. Aynı nedenle, çiÄŸ köftelerinizin durduÄŸu tabaÄŸa, piÅŸmiÅŸ köftelerinizi koymamalısınız.

17 - Mutfak tezgahını sık sık temizleyin: Bakterilerin ürememeleri için kullanım sonrası tabak, bıçak, çatal ve kesme tahtası gibi araç gereçleri, mutfak tezgahını sıcak su ve sabunla iyice temizleyin. Kendi halinde kurumaya bırakın. Lavabo ve muslukları yıkamayı unutmayın.
 

.